kadapatha-ravi-jayawardana

අවබෝධයේ මිනිසා – රවී ජයවර්ධන

රවී ජයවර්ධනගේ උණ්ඩය මුදාහැරුණේ කොයි කොයි ඉසවුවලට දැයි අප හරියට ම කියන්නට දන්නේ නැත. එහෙත් ජීවිතයේ අවසාන භාගයේදී ඔහු තායිලන්තයේ වනඅරණක භාවනානුයෝගිව පසු වූ බව නම් දැනගන්නට ලැඛෙයි. ඔහුගේ ජීවිතය අනුක්‍රමයෙන් බඳුන් වූයේ කවරාකාරයේ පරිවර්තනයකට දැයි හරියට ම කියන්නට ද අපට බැරි ය. එහෙත් ඔහු ආරණ්‍යගත වන්නට ඇත්තේ භෞතික වස්තූන් අතහැර දැමීමෙන් අනතුරුව බව නම් නිසැක ය. ලංකාවේ අලි-ඇතුන් ඝාතනය කරමින්, විනෝදය සඳහා දඩයමේ යෙදුණු බොහෝ සුදු ජාතිකයන් පසුකලෙක වනසංරක්ෂකයන් බවට පත් වූ බව ද අප අසා තිබේ.
මනුෂ්‍යත්වයට පොදු වූ බොහෝ වැරදීම්වලට මිනිසා නැඹුරුවීම ස්වභාවික ය. එහෙත් වරද හා වරදේ ආදීනව හඳුනාගනිමින් ස්වයං විවේචනයේ යෙදෙන්නෝ විරළයහ. එවැනි අවබෝධයේ මිනිසුන් බිහිවන්නේ කලාතුරකිනි.


D B Kuruppu - Photo by Saamantha Tennege

විරහා වේදනාවේ රස පෙන්වා දෙමින් දම්මිගේ ආදරය දිනාගත් ඩී. බී. කුරුප්පු

මරණය කම්පිත ශ්ලෝකයක්. ඒ ශ්ලෝකය ගයන්නට විරිතක් තවම අපි හඳුනගෙන නැහැ. එය විප්‍රවාසයක්. විප්‍රවාසය ගැන කතා කරන විට ලාංකේය විප්‍රවාස ඉතිහාසයේ පළමු පෙලේ ඩී. බී. ඉන්නවා. ඒ සාහිත්‍යකරුවෙක් හැටියට නෙමෙයි. ප්‍රේමය පිළිබඳ ශ්‍රී ලංකාවේ ලියැවුන නවකතාව සැඟවුන ප්‍රධාන චරිතයක් ලෙස. සමහර විට ඔබ දන්නවා ඇති. කරුණාසේන ජයලත්ගේ “ගොලූ හදවත” නවකතාවට වස්තූ බීජ වූ තුන් ඈදුනු ප්‍රේම කතාවෙ කරුණාසේන ජයලත්ට විරහා වේදනාවේ රස පෙන්වා දෙමින් දම්මිගේ ආදරය දිනාගත් ඒ පුද්ගලයා ඩී. බී. කුරුප්පු.


screen-shot-2017-07-05-at-11-09-42-pm

අපේ කළුකුමා

කාටවත් එසවිය නොහැකි ගලක් කර පිටින් ගෙන ගොස් අයින් කිරීමට පොරොන්දු වී හීනටි හාලේ බත් සමග කළුකුන් මස්, මාස ගණනක් රසවිඳ අන්තිමේ “හා දැන් ඔය ගල උස්සලා මගේ කර පිටින් තියාපල්ලා” කියා ඇඟ බේරා ගත් අන්දරේගේ කථාව අප කාටත් මතකය. අන්දරේ සිටියේ කොයි රජුගේ කාලයේද කියාවත්, ඵ් කාලයේ ලංකාවේ කළුකුමුන් සිටියාද කියාවත් මම නම් නොදනිමි. කථාව ගෙතූ රචකයාට කළුකුමා පුරුදු සතෙක් වන්නට ඇත. හරියට අපේ ජාතක කථා වැනිය. ඒවායෙත් ඉන්නේම අපට පුරුදු ලංකාවේ හෝ ඉංදියාවේ සතුන්ය. අඩුම තරමේ අසල්වැසි චීනයේ අහිංසක පැන්ඩාවෙක් ගැනවත් සඳහනක් නැත.


kadapatha-priyananda

ඉස්කෝලේ ගිහින් එන ගමන්

“අංකල් දැන් වෙලාව කිය ද ?” මගේ තාවකාලික පාසල් ශිෂ්‍යභාවය බිඳ වැටුනේ පාසලේ ඉගෙන ගන්නා දරුවෙකු මගෙන් වෙලාව ඇසූ විට. මේ දරුවාට මගේ වයසේ මාමා කෙනෙකු ඇති. මේ දරුවාගේ වයසේ දී මම මේ බිමේ අධ්‍යාපනය ලැබුවා. ජීවිතය ගොඩගත්තා. මං වයසට ගිහින්. තවදුරටත් මං මේ පාසලේ ශිෂ්‍යයෙකු නෙමෙයි. ඒත් ඉස්කෝලේ තවත් වයසින් අඩුවෙලා. ලස්සන වෙලා. මගෙන් වෙලාව ඇසු දරුවා දවසක මගේ වයසට ඒවි.
“අංකල් වෙලාව කීයද ?” කියා සමහර විට මේ බිමේදීම ඔහුගෙන් ද තවත් දරුවෙකු අසාවි.
ඒත් ඉස්කෝලේ වයසට ගිහින් නෑ.


screen-shot-2017-07-05-at-11-08-30-pm

වැස්ස වළාහක සහ මිනිස්කම

මේ සිද්ධියට පසු දින උදෑසන, පේරාදෙණි සරසවියට ගිය මට අසන්නට ලැබුණේ සිත කම්පා කරවන ශෝචනීය පුවතකි. සරසවි ශිෂ්‍යාවක උපාධි ප්‍රදානෝත්සවයෙන් දින කීපයකට පසු, දුම්රියට ගෙල තබා හෝ ඊට හසුවී මිය ගොසිනි. බොහෝ දෙනා කියනා අන්දමට එය ප්‍රේම සම්බන්ධයක් බිඳී යාමෙන් ඇතිවූ සිත් තැවුල නිසා, සිය දිවි නසා ගැනීමකි.
දැනටමත්, මේ ශිෂ්‍යාවගේ පාසල් ජීවිතයේ සිටම නොඑසේ නම් උපන්දා සිටම, තොරතුරු සොයා මාධ්‍යකරුවන් “ක්‍රියාන්විතයකට” බැස සිටිනු නිසැකය. මෙය විකිණිය හැකි “නියම ස්ටෝරි” එකකි. හාමතේ පසු වූ සිවලෙකුට, ගෙරි කුණක් හමුවු කලෙක මෙන් ලංකාවේ මාධ්‍ය ඉන් කුස පුරවා ගනු ඇත.


Murali by Saamantha Tennege

මුරලිගේ අයිතිය සහ සදාචාරය

සමනළයෙක් මෙන් පියාඹා මී මැස්සෙක් මෙන් මුෂ්ඨි පහර දුන් මොහොමඩ් අලී අයිති ඇමරිකාවට විතරක් නොව මුලූ ලොවටමය. බොක්සිං වළල්ලේ අලී මෙන් තණතීරුව මත මුරලී පෑ රංගනයද අද අයිති ලංකාවට පමණක් නොව මුළු ලෝකයටමය. තණතිල්ල මත මා දුටු මුරලි එක් අතෙකින් නර්ථන ශිල්පියෙකි. අනෙක් අතින් චිත්ත ඒකාග්‍රතාව ප්‍රගුණ කළ මුණිවරයෙකි. එක් මොහොතක රොන් සොයා මලකට පියඹා යන සමනළයෙකි. අනෙක් මොහොතේ තමා කරා ඇදෙන සමනළයෙක් දෙස බලා සිටින මලකි.
අද මුරලි ගැන ලස්සනම දේ කියන්නේ ඔහුගේ සමකාලීන ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායම්වල සිටි විශේෂයෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු ක්‍රීඩකයෝය. මැතිව් හේඩන්ට අනුව මුරලිගේ පන්දු යැවීම තමන්ට හැකිතරම් දෙනෙත් විවර කර පිතිකරුවා මුලාකර එකවිට පන්දු දාහතරක් තමන් දෙසට විදිනවා හා සමානය. ඔහු තම මුළු හදවතින්ම මුරලි නම් අසහාය මිනිසාට ගරු කරණ බවද කියයි. ජස්ටින් ලැන්ගර් කියන්නේ මුරලි ඔහුගේ තර්කය හා තීරණය සමඟ සෙල්ලම් කරන බවය.


The Ravanahatha (variant names: ravanhatta, rawanhattha, ravanastron, ravana hasta veena) is an ancient bowed violin, once popular in Western India and Sri Lanka.

අහිමි වන සොඳුරැ බව

තාක‍ෂණයත් සමග අප ඉදිරියට යා යුතුමය. ඒත් කවරදාකවත් අප තාක‍ෂණයේ වහලූන් නොවිය යුතු බව මගේ අදහසයි. ඒත් වත්මන් සංගීත නිර්මාණකරණයේ දී අපගේ ගායන ශිල්පීන් – සංගීත අධ්‍යක‍ෂවරුන් මුළුමනින්ම තාක‍ෂණයේ වහලූන් වී ඇති බව මගේ මතයයි. මා එසේ සඳහන් කරන්නේ මේ තාක‍ෂණය නිසා අපගේ සංගීත නිර්මාණවල සොඳුරු බව හා මිහිරි බව පලා යන බව මට පෙනෙන බැවිනි.
සංගීත භාණ්ඩ විවිධ කුල කීපයකට ඛෙදන බව සංගීතයේම සඳහන් වේ. සෑම නාදයක්ම උපදින්නේ කම්පනයකිනි. මෙම කම්පනය, වාතලේ – ජලයේ – තත්වල – ඝන ද්‍රව්‍යවල කම්පනයත් විය හැකිය. එහෙත් අද සංගීතයේ නාද උපදින්නේ මෙවන් කම්පනවලින් ද? අද ගායන ශිල්පීන් ශිල්පිනියන්ගේ හඬ පෞරුෂය බිහිවන්නේ උගුරේ ස්වරාලයේ ස්වර තන්තුවල කම්පනයකින් ද? මෙම ප්‍රශ්න දෙකටම දිය හැකි පිළිතුර වන්නේ “එහෙම නොවේ” කියා නොවේ ද?


බිළි‍ඳා වනාහි

කිසියම් කටයුත්තක්කර ගැනීම සඳහා ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය ආයතනයට ගිය ඉන්දියානුවෙක්, අදාළ පෝර්මයේ තම නම සහ අවශ්‍යතාව ලියා දී පසෙකට වී බලා සිටියේය. පැය දෙක තුනක් ගෙවුණ ද, ඔහුට ඇමතුමක් නොලැබුණෙන්, ඔහු විමසීම් කවුන්ටරයට ගොස් ඒ ගැන විමසුවේය.
“අපි ඔබේ නම කීප සැරයක්ම අනවුන්ස් කෙරුවනේ.” පිළිගැනීමේ නිලධාරිණිය කීවේ පුදුමයෙනි.
“නෑ නෑ මට ඇහුනේ නෑ.”
ඉන්දියානුවා කීවේය.
ඔහුගේ නම අනන්තරාමන් සුබරාමන් (Anantharaman Subbaraman) ය. අමෙරිකානු කාන්තාව එය උච්චාරණයකර තිබුණේ “අනදර්මෑන් සුපර්මෑන් (Anotherman Suberman) යනුවෙනි.


හිතන තරම් සරල නැති සරල ගීය

දහඅට හැවිරිදි වියේ වූ මට මත්පැන් පානය පිළිබඳව තිබුණේ “සැර නැති” අත්දැකීම් දෙක තුනක් පමණි. එහෙත් එදින ස්ටවුට් බෝතලයක් බොන්නැයි සොබාගෙන් කෙරුණු ඉල්ලීම මම සතුටින් ඉවසුවෙමි. මොහොතකට පසු ඔස්ටින් අයියා මගේ කළු පැහැති ස්ටවුට් වීදුරුව දෙස බලමින්, “ඕකට ලෙමන් ජින් පනහකුත් දාගත්තම හරි රසයි.” යනුවෙන් උපදෙසක් දුන්නේය. සොබා වහාම එය ක්‍රියාත්මක කළ අතර මම එය ද සතුටින් ඉවසුවෙමි. ගුවන් විදුලි ගීත රචකයෙකු වූ පළමුදාම සහභාගී වු එම ප්‍රිය සාදය නිමා වූයේ මධ්‍යම රාත්‍රියට ආසන්නවය. එවිට ගායකයාගේ හා සංගීතඥයින්ගේ පමණක් නොව ආධුනික ගීත රචකයාගේ ද ‘රතු දුර’ පැන තිබුණි. කෙසේ වෙතත් එම රාත්‍රිය අදද සිහිවන විට දැනෙන්නේ ‘ජින් ඇන්ඩ් ස්ටවුට්’ බඳු මිහිරි රසයකි.


kadapatha

දිවිල්ල

දිවා කාලයේ විදියේ එක් කොණක මෙලෙස බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිකර බාර ගැනීමට සැදී පැහැදි සිටින විට රාත්‍රී අඳුරත් සමඟ අනෙක් කොණෙන් නිශාචර කතුන් මතුවෙන මේ වීදිය ඔබේ චරිතය තියුණු විමසුමකට ලක් කරයි. කෝකටත් කියා එක් වැහිබර දිනක කාටත් නොකියා මම වීදියට බැස්සෙමි. මගේ සිතේ දාන පාරමිතාවක් හෝ අන් කවර හෝ අරමුණක් නොවීය. පාන්දර හතර පහේ පටන් අවදිවන පදික වේදිකාවේ ජීවිතය දැක ගැනීමේ කුතුහලය ම’සිත මඬනා ලද බව නම් කීම වඩාත් නිවැරදිය.